CMS - JOOMLA

Joomla is een pakket dat het mogelijk maakt om op relatief eenvoudige wijze websites te voorzien van bijzondere zaken als fotogalerijen en forums. Daarnaast kunnen derden, na inloggen, inhoud plaatsen op de site, en dit zonder dat ze HTML kennen. Hierdoor kan de inhoud van de site wordt bijgehouden door meerdere mensen. De bouwer van de site heeft ruim kennis van HTML en CSS nodig en enige kennis van PHP. Degenen die de site bijhouden moeten alleen een eenvoudige tekstverwerker kunnen hanteren.

Waarom Joomla!

  • Joomla! maakt het mogelijk op een eenvoudige manier complexe zaken in een website te integreren (zoekfunctie, commentaren, fotogalerijen, forums,….).
  • Joomla! is een ‘Content Management Systeem’ (CMS). Dit houdt in dat anderen de inhoud kunnen wijzigen of eraan toe kunnen voegen, zonder dat ze enige kennis hebben van HTML, CSS of PHP. Zo kan na het opmaken van een website, het beheer overgelaten worden aan derden.
  • Joomla! is een Open Source’, met andere woorden gratis systeem.

 

Hoe werkt Joomla!

Joomla is een CMS. Een CMS kent drie hoofdelementen:

  • Structuur: De organisatie c.q. inhoudelijk opzet van de site. Welke hoofd- en subonderdelen kent de site. Joomla legt dit vast in Categorieën, Subcategorieën, enzovoort.
  • Opmaak: De vormgeving van de site. Waar staan de diverse onderdelen op de site en hoe wordt de inhoud weergegeven. Van belang hier zijn de Algemene instellingen, de diverse Voorkeuren en de sjabloons (templates). Binnen Joomla zijn standaard templates aanwezig waarmee de inhoud getoond kan worden. Daarnaast zijn er gratis templates van internet te downloaden of kan men zelf templates ontwerpen.
  • Inhoud: De op de site geplaatste teksten en de daarbij behorende afbeeldingen. De inhoud daarvan staat (bijna altijd) in zogenaamde Artikelen. Deze moeten zichtbaar gemaakt worden en dat gebeurt (meestal) met Menu en Menu-items. Bij de inhoud wordt ook gerekend bijzondere zaken als de invulling van fotogalerijen, agenda's en enquêtes. Structuur en opmaak worden opgezet door de bouwer van de site. Ook de menu en menu-items worden aangebracht door de bouwer. Is dit eenmaal gerealiseerd dat kan de site gevuld worden met artikelen. Dit kan gedaan worden door mensen die van de bouwer schrijfrechten hebben verkregen.

 

Volgorde van werken bij het bouwen van een site is in hoofdlijnen als volgt: Opzetten van de structuur (categorieën, subcategorieën, enzovoort) en daaraan met behulp van menuknoppen (menu's/menu-items) koppelen van inhoud (artikelen). Het is verstandig om allereerst een artikel aan te maken met bijvoorbeeld de naam "in aanbouw". In sommige gevallen vraagt een menuknop bij aanmaak naar een speciaal artikel waar het aan moet worden gekoppeld. Categorieën en subcategorieën, enzovoort zijn op zich niet zichtbaar op de site. Ze zijn noodzakelijk om menuknoppen te kunnen maken. Artikelen zijn op zich ook niet zichtbaar. Dat worden ze pas als ze gekoppeld worden aan een menuknop en de status "gepubliceerd" krijgen.

Nadat structuur en inhoud zijn vastgelegd (wijzigingen, aanvullingen, etc. blijven uiteraard altijd mogelijk) wordt gekeken naar de opmaak. Dan worden de Algemene instellingen aangepast (kan ook als eerste) en een template gemaakt, aangepast of gebruikt.
NB-1. Joomla! beschikt standaard over tenminste één template. Als een site opgebouwd is (structuur en inhoud aanwezig is) wordt van deze template gebruik gemaakt om één en ander zichtbaar te maken. Deze template voldoet veelal niet aan de behoefte, maar kan voorlopig gebruikt worden terwijl gezocht wordt naar een passende template. Overschakelen van de ene naar de andere template gaat zeer eenvoudig.
NB-2. Joomla kent een zogenaamde back-end en front-end configuratie. Front-end is datgene wat de bezoeker ziet. Via front-end kunnen diegenen die daartoe gemachtigd zijn, veranderingen uitvoeren aan de inhoud van de site. Zij moeten dan inloggen. Opmaak en structuur kunnen alleen via de back-end worden ingevuld. Dit betreft onder andere de keuze van een template en invulling van de algemene instellingen.

Het bouwen van een site.

In het navolgende deel wordt ingegaan op het bouwen van een site. Daarbij gaat het om de hoofdlijnen en de samenhang. In andere hoofdstukken worden de diverse onderdelen meer in detail uitgewerkt.

1. Installatie van de software.
Joomla! kent geen vaste pagina’s, maar de pagina’s worden opgebouwd als de site benaderd wordt. Joomla! maakt daarbij gebruik van een dynamische taal (PHP) en een database (MySQL). Alvorens die te kunnen gebruiken moeten die geïnstalleerd worden. Installatie dient minimaal op de server plaats te vinden. Dit houdt in dat de webhost deze service beschikbaar moet stellen. Deze service is veelal niet beschikbaar op gratis en zeer goedkope sites. De wijze van installeren is per webhost verschillend. Volg hiervoor de door hen aangegeven wijzigingen.
Men kan de wens hebben om lokaal één en ander uit te proberen. Dit houdt in dat de software ook op de eigen computer geïnstalleerd moet worden. In principe is het mogelijk een site op de eigen computer te bouwen en deze vervolgens te clonen naar de server. Op dezelfde wijze kan ook een reservekopie gemaakt worden.

2. Voorbereiden
De installatie van Joomla! zelf kan uitgebreid zijn (met voorbeelden) of minimaal. Die keuze is gemaakt bij de installatie. Alvorens de eigen site te bouwen zullen de meeste voorbeeld-onderdelen inactief of verwijderd moeten worden.
De voorbereiding bestaat er ook uit dat men een opzet maakt van de structuur van de site. Het gaat daarbij om de wijze waarop men deze wil inrichten (waar komen de menu’s te staan, welke elementen wil men op de site zien) en de hiërarchie van de artikelen. De laatste wordt veelal vastgelegd door het hanteren van menu’s en submenu’s. Als de (letterlijke) schets compleet is, kan de bouw beginnen.

3. Sitestructuur
Joomla! werkt met Categorieën en Subcategorieën. Deze kunnen net zo diep aangebracht worden als gewenst. Categorieën zijn bedoeld om structuur te geven aan de indeling van inhoud van de site. Het gaat daarbij niet om wat men op het scherm ziet (plaats van menu’s en dergelijke), maar om de wijze waarop de artikelen, de inhoud, gepresenteerd wordt. De categorieën zijn daarbij te beschouwen als hoofdstukken en de subcategorieën als subhoofdstukken. Daarbij kan het hoofdstuk op zich leeg zijn en alle tekst geplaatst zijn in de subhoofdstukken (en nog dieper). Aan (sub)categorieë kunnen menuknoppen gekoppeld worden. Klikt men op een hoofdstuk-knop, dan ziet men in een submenu de titels van de subhoofdstukken. Het kan zijn dat men ook een korte omschrijving van de inhoud te zien krijgt. Klikt men op een subhoofdstuk-knop, dan ziet men òf een daaraan gekoppeld artikel òf een overzicht van meerdere eraan gekoppelde artikelen afhankelijk van de keuze die daar gemaakt is. Aan knoppen kunnen ook andere zaken als artikelen gekoppeld worden.
Als (sub)categorieën aangemaakt zijn kan men beginnen met het aanmaken van de menustructuur of met de inhoud. De inhoud kan overigens pas zichtbaar gemaakt worden als die gekoppeld is aan een menuknop.

4. Menustructuur
Navigeren door de site doet men met menu’s en submenu’s. Aan een menu kan een menu-item gekoppeld worden; aan een sub-menu moet een menu-item gekoppeld worden. Bij de aanmaak van een submenu wordt daar direct naar gevraagd. Menu-items kunnen zijn: Eén of meer artikelen die op een bepaalde aangegeven wijze worden gevonden (op naam, op subcategorie of op categorie) en weergegeven (volledige tekst, als krantenkop c.q. in een lijst); maar ook: Contactlijsten, nieuwsfeeds, enquêtes, een login-pagina, koppelingen naar externe pagina’s of sites, enzovoort.
Als menuknoppen aangemaakt zijn, moeten ze vervolgens ergens op het scherm zichtbaar gemaakt worden. Aanmaken gaat via menubeheer en menu-itembeheer; zichtbaar maken via modulebeheer. Als een menu aangemaakt is, wordt die onmiddelijk zichtbaar gemaakt in het overzicht van de modules bij modulebeheer.
NB-1. Men kan achteraf het type menu-item wijzigen. Als er een koppeling gemaakt moet worden naar een enkelvoudig artikel dan moet dit artikel er zijn (of bijvoorbeeld. een standaard artikel met de naam "in opbouw" of iets dergelijks) of men moet aan de knop voorlopig een ander menu-item koppelen en dit wijzigen als het artikel wel beschikbaar is.
NB-2. Men kan ook menu-items aanmaken die slechts voor gebruikers met specifieke gebruikersrechten zichtbaar zijn.

5. Inhoud
De inhoud is het belangrijkste van de site. De inhoud (content) bestaat uit artikelen. Artikelen worden vrijwel altijd gekoppeld aan een categorie. Het is ook mogelijk om een artikel “ongecategorizeerd” op te slaan. Deze kan dan bijvoorbeeld gekoppeld worden aan een hoofdmenuknop. (NB. Teksten kunnen ook in de "omschrijving" van de menuknop worden opgenomen ). Artikelen kunnen daarnaast een Toegangsniveau meekrijgen. De volgende zijn mogelijk: Publiek; Geregistreerd en Speciaal. Om de artikelen met de toegangsniveaus "geregistreerd" en "speciaal" te kunnen inzien, heeft men specifieke gebruikersrechten nodig. In Joomla 1.6 is het mogelijk zelf (extra) toegangsniveaus aan te maken.
Aanmaken (en wijzigen) van artikelen kan, voor die daartoe gerechtigd zijn, aan het frond-end of aan het back-end. De bouwer van de site heeft alle rechten en kan beginnen met het aanmaken van artikelen. Bezoekers kunnen daarmee alleen het algemene deel en hun eigen deel van de site zien.
Voor artikelen is een aantal standaardzaken ingesteld, waaronder de opties om datum en naam schrijver te tonen bij het artikel. Deze standaardzaken kan men in het back-end wijzigen bij het kopje "Voorkeuren". Per artikel kan men van de algemene instellingen afwijken. Dat kan ook in het front-end gerealiseerd worden.

Als de artikelen aangemaakt zijn, is de site in ruwe vorm klaar. Het overige is bijwerken en verfijnen.

6. Gebruikers.
Ieder heeft toegang tot de site en kan daar de geplaatste "publieke" artikelen bekijken. Het kan zijn, dat men delen van de site wil afschermen die alleen voor de leden zijn (denk aan namenlijsten). Men zal in ieder geval rechten willen geven aan enkele leden, namelijk aan diegenen die de site daadwerkelijk bijhouden.
Leden of schrijvers moeten apart geregistreerd worden. Als zij inloggen (er moet dan dus ook een inlogvenster zijn) kunnen ze gebruik maken van de aan hen toegekende rechten. Standaard is er één geregistreerde gebruiker, dat is de bouwer van de site; de Super User.
Registratie vindt in principe per persoon plaats. Het kan soms nodig zijn om groepen te definiëren met speciale rechten; bijvoorbeeld schrijvers die alleen aan een (groep van) artikel(en) moeten kunnen werken. Bij de registratie wordt een email-adres gevraagd. Mocht men zijn gebruikersnaam of wachtwoord kwijt zijn, dan kan men via het inlogvenster om een nieuwe verzoeken. Deze wordt dan naar het opgegeven email-adres verstuurd. Indien iemand van een groep de gebruikersnaam of wachtwoord kwijt is, dan zal hij/zij via de groep aan de juiste gegevens moeten komen c.q. bij wijziging iedereen van de groep hierover moeten informeren. Wijziging is noodzakelijk indien de groep van samenstelling verandert. Zo nodig kan de Super User een nieuwe gebruikersnaam of wachtwoord toewijzen.
Standaard staat de mogelijkheid ingesteld voor bezoekers om zichzelf te registreren (en daarmee de rechten krijgt om "geregistreerde" artikelen te bekijken). Als men werkt met ledenpagina’s, zal die optie uitgeschakeld moeten worden. Dit kan via "Algemene instellingen" (back-end).

7. Algemene instellingen (back-end)
Via Algemene instellingen kan men een aantal standaardinstellingen wijzigen. Het bestaat uit vier onderdelen: Site, Systeem, Server en "Permissions". Onder andere kan men instellen welke tekst er getoond moet worden als de site offline is en kan men aangeven van welke editor men gebruik wilt maken. Ook kunnen metagegevens ingevoerd worden. In ieder geval zal een keuze gedaan moeten worden of men al dan niet bezoekers de mogelijkheid wil geven zich te registreren. Hier staan ook de FTP, database en mailserver settings.
"Permissions" is nieuw in Joomla 1.6. Hier kan men aangeven wie wat kan zien en wat kan doen.
Configuratie van de artikel weergave vindt plaats via de knop "Voorkeuren" op de "Artikelbeheer" pagina.

8. Vormgeving
Joomla! maakt gebruik van templates (sjablonen) voor de vormgeving. Templates bestaan uit een combinatie van bestanden die in verschillende codetalen geschreven zijn: PHP, xhtml, css en xml. De structuur van de site staat in xhtml en de vormgeving in css. Soms wordt ook JavaScript gebruikt.
Templates worden opgeslagen in de map "template". Elke template heeft zijn eigen map binnen deze map "template" waar alle bestanden instaan. In de map "template" kunnen meerdere template-mappen geplaatst zijn. Als een Joomla! site geopend wordt, wordt gekeken welk template ingesteld is als "standaard" en wordt betreffende template gebruikt. Via het back-end kan een andere template gekozen worden. Ook is het mogelijk voor diverse delen van de site verschillende templates te gebruiken.
Standaard wordt een aantal templates meegeleverd. De bekendste zijn "beez" en "rukh_milkyway". Op internet kan men daarnaast vele gratis templates vinden en downloaden. Het is ook mogelijk templates aan te passen naar eigen wensen of eigen templates te schrijven.

Voorbeelden van twee verschillende templates (boven: rukh_milkyway; onder beez) met dezelfde content:



9. Uitbreidingen.
De site kan uitgebreid worden met componenten, modules en plugins en templates en taalbestanden. Voor een deel zitten die standaard in Joomla. Het is ook mogelijk ze te downloaden. Deze uitbreidingen noemt men Extensies.
Componenten zijn te beschouwen als 'forse' uitbreidingen voor Joomla! Standaard bevat Joomla! zes componenten; te weten: Banners (reclametekeningen), Contacten (adressen, etc. van medewerkers), Nieuwsfeeds, Enquêtes, Zoeken en Weblinks. Naast deze componenten is het ook mogelijk om (gratis of tegen betaling) componenten te downloaden van internet of om deze zelf te ontwikkelen. Voorbeelden van interessante componenten: een Fotoalbum, Gastenboek of Agenda.
Modules zijn in feite kleine componenten. Soms werken ze er mee samen. Joomla! kent ruim 20 standaard modules. Interessante modules zijn onder andere Banner, Kruimelpad, Voettekst en Wrapper. Het is ook mogelijk om modules te importeren of zelf te maken.
Plugins zijn kleine functies binnen Joomla! Er zijn acht typen plugins: authentication, content, editors, editors-xtd, extension, search, system, en user. Editor plugins kunnen bijvoorbeeld ingevoerd worden in de standaard editor TinyMPC waarmee een aantal voorkeuren kunnen worden ingesteld.Plugins kunnen net als modules ingevoerd en geïnstalleerd worden.
Templates dragen zorg voor de vormgeving. Zie hiervoor de vorige stap.
Taalbestanden zorgen ervoor dat de site in de eigen taal wordt weergegeven.

Slot

In de navolgende hoofdstukken worden de hiervoor vermelde stappen uitgebreider nagelopen.

Terug naar de top